Kış Aylarında Bahçe Bitkilerinin Bakımı ve Koruması

Kış, bahçenin durduğu değil yavaşladığı dönemdir. Toprağın altında kökler hâlâ çalışır. Doğru önlemi zamanında alırsanız, ilkbaharda çok daha güçlü bir başlangıç yaparsınız. Yanlış zamanda budama ya da fazla sulama ise bir yılın emeğini götürebilir.

Aşağıdaki adımlar, ilk don gelmeden başlayıp kış sonuna kadar uzanan pratik bir plandır. Küçük bir bahçede de balkonda saksılarla da uygulanabilir.

Adım Adım Kış Hazırlığı

1. Don takvimini kendi bölgeniz için çıkarın.
   • Bulunduğunuz yerde ilk don genelde hangi hafta düşüyor, komşulardan veya yerel tarım ilçe müdürlüğünden öğrenin.
   • Tüm hazırlıkları o tarihten en az 2–3 hafta önce bitirin.
   • Hava durumunu gece sıcaklıklarına göre takip edin. Gündüz 12 derece, gece -2 derece olabilir.
2. Bahçeyi temizleyin ama aşırıya kaçmayın.
   • Hastalıklı yaprak, çürümüş meyve ve küflü sapları toplayıp uzaklaştırın. Bunlar mantar sporlarının kışlama yeridir.
   • Sağlıklı yaprakları toprak yüzeyinde bırakabilirsiniz; doğal örtü görevi görür.
   • Hastalıklı materyali kompost yığınına atmayın. Organik gübre yapımında sadece temiz atık kullanın.
3. Malçlama yapın. Kışın en etkili tek hamlesi budur.
   • Kök bölgesine 5–10 cm kalınlığında saman, kuru yaprak, çam kabuğu veya yanmış gübre serin.
   • Malçı gövdeye yapıştırmayın; 3–4 parmak boşluk bırakın. Yoksa gövde dibi nemden çürür.
   • Malç toprağı sıcak tutmaz; sıcaklığın ani değişmesini engeller. Kökleri parçalayan şey donma–çözülme döngüsüdür.
   • Toprak hafif dondu diye görünüyorsa malçlamak için hâlâ geç değil.
4. Sulamayı azaltın, tamamen kesmeyin.
   • Bitkiler kışın az su ister ama kuru soğuk kökleri yakar. Özellikle rüzgârlı ve karsız kışlarda susuzluk büyük risktir.
   • Toprağa parmağınızı 5 cm sokun. Kuruysa sulayın.
   • Sulamayı sabah yapın. Akşam sulanan su gece donarak kökte hasar bırakır.
   • Damlama hatlarını boşaltın, hortumları içeri alın. Donan su boruları çatlatır.
5. Hassas bitkileri örtün.
   • Don bezi (agril), çuval veya eski çarşaf kullanın. Naylon kullanacaksanız bitkiye temas ettirmeyin, kazıklarla çadır kurun.
   • Örtüyü akşam kapatın, sabah güneş çıkınca açın. Sürekli kapalı kalırsa bitki terler, mantar başlar.
   • Gül, incir, defne gibi yarı hassas türlerin dibini toprakla höyükleyin.
6. Saksı ve balkon bitkilerine ayrı davranın.
   • Saksıdaki kök, topraktaki kökten çok daha çabuk donar. Yanları korumasızdır.
   • Saksıları duvara yakın, rüzgâr almayan bir köşede birbirine yaklaştırın. Toplu duran saksılar birbirini ısıtır.
   • Saksıyı zeminden yükseltin: tahta parçası, tuğla veya ayak kullanın. Beton soğuğu doğrudan aktarır.
   • Gövdeyi değil saksıyı sarın: kabarcıklı naylon, keçe ya da çuval işe yarar.
   • Küçük saksıları büyük bir saksının içine koyup aradaki boşluğu kuru yaprakla doldurmak ucuz ve etkili bir çözümdür.
7. Budamada acele etmeyin.
   • Sonbaharda ağır budama yapmayın; kesim yerleri kışa açık yara olarak girer.
   • Sadece kırık, hastalıklı ve birbirine değen dalları alın.
   • Şekil budamasını kış sonu, tomurcuklar kabarmadan hemen önce yapın.
   • Makası her bitkiden sonra alkolle silin.
8. Gübrede frene basın.
   • Azotlu gübre yeni sürgün çıkarır; o sürgünler ilk donda ölür.
   • Kışa girerken sadece olgunlaşmış kompost veya yanmış çiftlik gübresini toprak yüzeyine serin.
   • Asıl besleme kış sonunda başlar.
9. Kışı boş geçirmeyin.
   • Soğuğu seven türler ekilebilir: sarımsak, soğan, ıspanak, kara lahana, tere, roka.
   • Alçak tünel veya cam kavanoz benzeri basit örtülerle hasadı uzatabilirsiniz.
   • Boş yatakları yeşil gübre (fiğ, yulaf) ile kaplayın; toprak yıkanmaz, yapısı düzelir.
   • Bu dönem alet bakımı, tohum listesi ve ekim planı çıkarmak için de en uygun zaman.
10. Kar ve buzu doğru yönetin.
    • Kar örtüsü yalıtımdır, temizlemeye çalışmayın.
    • Ancak dalları büken ağır ve ıslak karı süpürge ile yukarıdan aşağı, nazikçe silkeleyin.
    • Donmuş dalı asla bükmeyin veya sallamayın; cam gibi kırılır.
    • Yol tuzunu bitki diplerine atmayın; toprağı tuzlar.

Sık Yapılan Hatalar