Ev Bahçesi İçin En İyi Domates Çeşitleri Karşılaştırması
Balkonda domates yetiştirmek, ev bahçeciliğinin en tatmin edici işlerinden biri. Ama her tohum her alana uygun değil. Yanlış çeşitle başlarsanız, iki metreye uzayan bir bitkiyi 5 litrelik saksıda taşımaya çalışırsınız. Aşağıda küçük alanlar için gerçekten işe yarayan domates çeşitleri karşılaştırılıyor. Sonrasında seçimden hasada kadar adım adım ne yapacağınız var.
Önce şu ayrımı öğrenin: Sırık mı, bodur mu?
Bütün seçim bu tek ayrımda başlar.
- Sırık (belirsiz büyüme): Sezon boyunca uzar, sürekli meyve verir. Destek şart. Verim yüksek, bakım daha fazla.
- Bodur / çalı (belirli büyüme): Belli bir boya gelir, durur. Meyveyi kısa bir aralıkta toplu verir. Balkon ve saksı için ideal.
- Mikro-bodur: 25–40 cm kalır. Pencere önü ve küçük saksı için üretilmiş tiplerdir.
Balkon derinliği 60 cm'in altındaysa bodur ve mikro-bodur tipler daha rahat eder. Uzun bir duvar boyunca ip gerebiliyorsanız sırık çeşitler daha çok ürün verir.
Karşılaştırma tablosu
| Tip | Boy | Saksı hacmi | Günlük güneş | Hasat | Kime uygun |
|---|---|---|---|---|---|
| Kiraz (çeri) domates | Sırık tiplerde 1,5–2 m | 15–20 L | 6+ saat | Erken, uzun süre | Yeni başlayan, çocuklu ev |
| Kokteyl / salkım | 1,5–2 m | 20 L | 6+ saat | Orta | Sofralık, düzenli hasat isteyen |
| Bodur çalı domates | 50–80 cm | 10–15 L | 5–6 saat | Toplu, kısa dönem | Küçük balkon, korkuluk kenarı |
| Mikro-bodur saksı tipi | 25–40 cm | 5–8 L | 5 saat | Az ama hızlı | Pencere önü, dar teras |
| Erik / salçalık domates | 1–1,5 m | 20 L | 6+ saat | Orta-geç | Sos, kurutma yapan |
| İri sofralık (beefsteak tipi) | 1,5–2 m | 30 L+ | 7 saat | Geç | Bol güneşli geniş teras |
| Sarkan (sepet) çeri | Sarkma 40–60 cm | 10 L asma saksı | 5–6 saat | Uzun süre | Yer kazanmak isteyen |
Kısa yorumlar
- İlk kez deniyorsanız: kiraz domates. Hataları affeder, çatlamaya ve düzensiz sulamaya daha dayanıklıdır.
- Balkonunuz kuzeye bakıyorsa: iri sofralık tipleri zorlanır. Mikro-bodur veya çeri tercih edin.
- Salça, sos, kurutma hedefiniz varsa: erik tipler etli ve az çekirdeklidir; iki saksı yeterli olmaz, dörtten başlayın.
- Tek saksıya sığdıracaksanız: aynı kapta iki bitki denemeyin. Kök yarışı verimi yarıya indirir.
Adım adım uygulama
- Alanı ölçün. Günün hangi saatlerinde güneş geldiğini bir gün boyunca not edin. 5 saatin altındaysa çeri dışına çıkmayın. Gün ışığı ve gölge yönetimi konusundaki rehber bu ölçümü kolaylaştırır.
- Tohum mu fide mi karar verin. Fide 3–4 hafta kazandırır. Tohumla başlayacaksanız son don tarihinden 6–8 hafta önce içeride ekim yapın. Sağlıklı fidan seçiminde gövde kalınlığına ve yaprak rengine bakın.
- Kabı seçin. Derinlik en az 30 cm olsun. Dipte drenaj deliği şart. Açık renkli kap kökü sıcaktan korur.
- Harcı hazırlayın. Torf/toprak karışımına yanmış gübre ve bir miktar perlit ekleyin. Ev yapımı organik gübre burada iyi iş görür.
- Derin dikin. Fidenin alt yapraklarını koparıp gövdeyi 5–8 cm gömün. Gömülen gövdeden yeni kök çıkar, bitki daha güçlü durur.
- Desteği ilk gün takın. Sırık çeşitlere ip veya çubuk. Sonra takmaya çalışırsanız kökü yaralarsınız.
- Sulamayı düzene sokun. Üst 2–3 cm kuruyunca sulayın. Az ve sık değil, bol ve düzenli. Yaprağı ıslatmayın. Damlama düzeni kurmak dengeyi çok kolaylaştırır.
- Koltuk alın. Sırık tiplerde yaprak ile gövde arasından çıkan filizleri küçükken koparın. Bodur çeşitlerde buna gerek yok.
- Çiçekte gübreye geçin. İlk çiçekle birlikte potasyum ağırlıklı besleme yapın. Aşırı azot yaprak yapar, meyve yapmaz.
- Tozlaşmaya yardım edin. Kapalı balkonda çiçekli dalı günde bir kez hafifçe silkeleyin.